Африканска свинска чума во Европа: каде случаите растат и опаѓаат во 2026

Африканската свинска чума, или ASF, и во 2026 година останува една од најголемите закани за здравјето на животните во европскиот свињарски сектор. Вирусот не им штети на луѓето, а месото од заразени животни не претставува ризик за човечкото здравје. Но речиси секогаш е смртоносен за свињите и предизвикува масовни еутаназии кои ги нарушуваат фармите и трговијата. Новите податоци од првата половина на 2026 година даваат мешана слика низ Европа. Некои земји се подобруваат, додека други се соочуваат со нагли зголемувања.

Општата слика во Европа

Во првата половина на 2026 година, Европската унија и соседните земји регистрираа 5.905 жаришта на ASF. Дивите свињи и понатаму се главен преносител на вирусот и сочинуваат најголем дел од овие случаи.

Еве ги клучните бројки за периодот јануари – јуни 2026:

Диви свињи: 5.589 жаришта во 15 земји, намалување од околу 15,6% во споредба со истиот период во 2025 (6.621).
Домашни свињи на фарми: 316 жаришта во 11 земји, намалување од околу 24% во однос на 418 во првата половина на 2025.

Значи, вкупниот тренд е малку подобар од минатата година. Но состојбата по земји е многу нерамномерна.

Земјите со најмногу случаи кај диви свињи во првата половина на 2026 беа:

Полска: 1.425
Литванија: 832
Италија: 823
Германија: 621
Унгарија: 491
Латвија: 416
Романија: 284
Бугарија: 277

Каде што случаите растат

Во некои земји имаше силни зголемувања. Во Италија, жариштата кај дивите свињи речиси се удвоија, од 430 на 823, што е пораст од околу 91%. Во Литванија порастот е околу 78%, од 468 на 832.

На фармите, најголема загриженост предизвикува Србија. Таму жариштата кај домашните свињи скокнаа од 20 во првата половина на 2025 на 152 во истиот период во 2026. Тоа ја прави Србија најпогодена земја во Европа по број на жаришта на фарми годинава. Во Хрватска бројот исто така порасна, од 1 на 26.

Каде што случаите се намалуваат

Други земји успеаја да ги намалат бројките. Германија ги намали жариштата кај дивите свињи од 1.612 на 621, пад од околу 61%. Во Полска бројот се намали од 2.374 на 1.425, што е намалување од околу 40%.

Унгарија и Латвија исто така забележаа помалку случаи кај дивите свињи, а Грција падна од 74 случаи на само еден. Кај фармите, Романија ги намали жариштата кај домашните свињи од 176 на 110. И покрај тоа, Романија останува една од најпогодените земји.

Нови жаришта на фарми во летото 2026

Новото следење во јули 2026 покажува дека вирусот сè уште стигнува до комерцијалните фарми, што е ситуација што трговците највнимателно ја следат.

Германија пријави ново жариште кај одгледувани свињи на фарма во Мекленбург-Западна Померанија, при што се погодени околу 3.000 товени свињи.
Во Северна Рајна-Вестфалија, Германија, вирусот пронајден на една фарма генетски беше поврзан со јужна Италија. Ова укажува на нов внес од далечина, а не на локално ширење, и покажува колку лесно вирусот може да патува преку човечка активност.
Латвија го потврди првото жариште на фарма годинава, во една од најголемите комерцијални операции во земјата, со повеќе од 22.000 свињи на локацијата.

Проблемот не е ограничен само на Европа. Во Јужна Кореја, околу 25.000 свињи беа еутаназирани откако беше откриен ASF, потсетувајќи дека болеста е глобален предизвик.

Глобалните размери на проблемот

ASF се прошири широко од 2022 година наваму. Според Светската организација за здравје на животните (WOAH), 85 земји и територии ја пријавиле болеста од јануари 2022.

WOAH брои повеќе од 1,14 милиони случаи кај домашни свињи и околу 52.500 случаи кај диви свињи во тој период, со над 2,5 милиони загубени свињи. Организацијата нагласува дека ASF останува глобална закана. Таа ги повикува производителите и трговците да одржуваат строга биосигурност, навремено да пријавуваат сомнителни случаи и да останат будни низ целиот синџир на снабдување.

Што значи ова за купувачите и продавачите

За сите што тргуваат со свињи или свинско месо, клучното прашање не е безбедноста за луѓето, туку нарушувањето на пазарот. Кога ќе се потврди жариште, властите многу брзо воспоставуваат заштитни и надзорни зони. Овие зони го ограничуваат движењето на живи свињи и производи од свинско месо и можат да предизвикаат доцнења или блокирање на пратките.

Еве што треба да имаат предвид купувачите и продавачите:

Рестриктивните зони можат брзо да го запрат движењето на свињи и производи од свинско месо, што создава доцнења и дополнителна документација.
Цените и достапноста можат да се променат кога големи фарми се еутаназираат, особено на регионално ниво.
Земјата на потекло и нејзиниот статус во поглед на зонирање се многу важни за прекуграничните договори.
Добрата биосигурност и чистиот транспорт го намалуваат ризикот од ширење на вирусот меѓу фармите и регионите.

Првата половина на 2026 донесе одредено олеснување во големи земји како Германија и Полска. Но растечките случаи на фарми во Србија и Хрватска, новите жаришта во Германија и Латвија и континуираниот притисок во Италија покажуваат дека ризикот е далеку од завршен. Трговците низ Европа треба постојано да ги следат официјалните информации и да планираат за ненадејни ограничувања на движењето.